Πέμπτη, 28 Ιουνίου 2012

ΜΕΤΖ ΓΙΕΓΕΡΝ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΦΟΡΑ


 
Πάολο Κόσι
ΜΕΤΖ ΓΙΕΓΕΡΝ - Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΦΟΡΑ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(2012)

Ο ιταλός καλλιτέχνης Πάολο Κόσι αποτίει φόρο τιμής στα θύματα της γενοκτονίας των Αρμενίων με το αριστουργηματικό του κόμικ «Μετζ Γιεγέρν – Η Μεγάλη Συμφορά»
Αναμφισβήτητα έχουν ειπωθεί και έχουν γραφτεί πολλά για τη γενοκτονία των Αρμενίων, τα κόμικ όμως που πραγματεύονται το συγκεκριμένο ζήτημα  είναι ελάχιστα. Στη μεγάλη βιβλιοθήκη της αρμένικης θεματολογίας έρχεται να προσθέσει με επιτυχία ένας ιταλός ταλαντούχος κομίστας, ο Πάολο Κόσι, το πόνημά του «Μετζ Γιεγέρν – Η Μεγάλη Συμφορά»(τίτλος πρωτότυπου Metz Yeghern, Il grande male).Το ενδιαφέρον στη περίπτωση αυτή είναι ότι ένας άνθρωπος που ουδεμία σχέση έχει με το οτιδήποτε αρμένικο, επιλέγει να ασχοληθεί με την πρώτη γενοκτονία του 20ου αιώνα. Και ενώ πρόκειται για ένα θέμα πάρα πολύ βαρύ και συνάμα σκληρό, που χρήζει ιδιαίτερου χειρισμού, ο  νεαρός Κόσι τα καταφέρνει σε όλα τα επίπεδα. Που έγκειται όμως αυτή η επιτυχία; Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η 9η τέχνη απαρτίζεται από τρία χαρακτηριστικά: Το γραπτό λόγο με τα κείμενα μέσα στα «μπαλονάκια», το σχέδιο και το χρώμα. Στη βιομηχανία των κόμικ άλλωστε- και κατά κύριο λόγο στην αμερικάνικη σχολή-, είναι σύνηθες διαφορετικοί καλλιτέχνες να ειδικεύονται σε διαφορετικό τομέα. Ο Κόσι σε αυτή την περίπτωση είναι ένας καλλιτέχνης 3 σε 1. Τα κάνει όλα μόνος του, σχέδιο, χρώμα, σενάριο, και τα κάνει καλά.

Η τέχνη του Πάολο Κόσι

Το σενάριο είναι απλό- χωρίς να γίνεται σε κανένα σημείο απλοϊκό- και ταυτόχρονα είναι απολύτως λειτουργικό. Τρεις παράλληλες ιστορίες αφηγούνται τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής ,συρράβοντας μυθοπλασία και πραγματικότητα. Η μία ιστορία αφηγείται τη φιλία που χτίζεται μεταξύ ενός αγαθού Αρμένιου και ενός ανιδιοτελή Τούρκου, πίσω από τη γραμμή της αρμένικης αντίστασης στο Μούσα Νταγ. Παράλληλα, βλέπουμε πως μια νεαρή Αρμενοπούλα γλιτώνει από καθαρή τύχη από την πορεία θανάτου προς την έρημο, ενώ στην τρίτη ιστορία «παρακολουθούμε» σκηνές από τη ζωή του Γερμανού στρατιώτη Άρμιν Τ. Βέγκνερ χάρη στον οποίο υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα των σφαγών «που δεν έγιναν ποτέ».
Οι ιστορίες αυτές όμως για όσους έχουν έστω λίγη γνώση του τι συνέβη το 1915, ίσως να μην τους λένε κάτι καινούργιο. Άρα θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχει λόγος να διαβάσουν το κόμικ του Πάολο Κόσι και πόσο μάλλον να το προμηθευτούν κιόλας. Ε λοιπόν… θα έκανε ένα μεγάλο λάθος, διότι ο Κόσι δεν περιορίζεται μόνο στην απλή εξιστόρηση των σφαγών, αλλά δίνει όλη του την τέχνη ως ένας γνήσιος συνεχιστής των Τιτζιάνο Σλάβι, Ντίνο Μπατάλια και φυσικά Ούγκο Πρατ. Άλλωστε αναγνωρίζει κι ο ίδιος τις επιρροές του και αποτίει φόρο τιμής στον Πρατ, σχεδιάζοντας τον ναυτικό λαθρέμπορα της ιστορίας του ως μια αστεία και χαριτωμένη εκδοχή του Κόρτο Μαλτέζε. Ξεπερνάει δε τα όρια της 9η τέχνης και αντλεί έμπνευση από πίνακες του Γκόγια και του Πικασσό, αλλά και γενικότερα από το κίνημα των οριενταλιστών ζωγράφων της Δύσης -με την ιδιαίτερη ματιά που είχαν για τον πολιτισμό της ανατολής.

Άνθρωποι και οι υπάνθρωποι

 «Η Μεγάλη Συμφορά» είναι ένα βαθιά ουμανιστικό κόμικ ,που δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη γενοκτονία των Αρμενίων. Βάζει στο μικροσκόπιο τον άνθρωπο  που από τι μία  είναι ικανός να αγαπήσει, να ονειρευτεί, να συναισθανθεί και να δείξει αλτρουισμό και αλληλεγγύη, και από την άλλη να καταστρέψει, να δολοφονήσει, να βασανίσει και να εκμεταλλευτεί τον συνάνθρωπό του πλήρως ευνουχισμένος  από τα συναισθήματά του. Επιπρόσθετα, πρόκειται για ένα σύγχρονο κόμικ που βαδίζει στον μονοπάτι που χάραξαν ο Αρτ Σπίγκελμαν και ο Τζόε Σάκκο. Ο πρώτος με το χιλιοβραβευμένο του κόμικ «MAUS» που αναφέρεται στο εβραϊκό ολοκαύτωμα και ο δεύτερος με το αριστουργηματικό του εικονογράφημα «Παλαιστίνη». «Η Μεγάλη Συμφορά» είναι ένας συνδυασμός των δύο προαναφερθέντων κόμικ. Διότι όπως και το «MAUS», αναφέρεται σε ιστορικά γεγονότα, παντρεύοντας τα με στοιχεία μυθοπλασίας. Κατά αντιστοιχία η «Παλαιστίνη», έχει σκοπό να φέρει στην επιφάνεια ένα ζήτημα που δεν το γνωρίζουν δυστυχώς όλοι και το οποίο ένας καλοστημένος μηχανισμός προπαγάνδας προσπαθεί συστηματικά να το κουκουλώσει- με τη συνδρομή του υποκριτικού «στραβισμού» της διεθνούς πολιτικής ελίτ.
Ο Πάολο Κόσι εφοδιασμένος με το ταλέντο του και την τέχνη του, καταφέρνει να υπερκεράσει το τοίχος της λήθης, που προσπαθούν να σηκώσουν οι τουρκικές κυβερνήσεις σχεδόν ένα αιώνα τώρα, και τα μελάνια του αποτυπώνουν για άλλη μια φορά τα ντοκουμέντα της θηριωδίας των θυτών της γενοκτονίας των αρμενίων - είναι άλλωστε χαρακτηριστικές οι ζωγραφισμένες εκδοχές των φωτογραφιών που συμπεριλαμβάνει στις σελίδες της η «Μεγάλη Συμφορά». Παράλληλα προσπαθώντας να δείξει τη συναισθηματική «γύμνια» των δολοφόνων, τους σκιτσάρει σε στυλ καρικατούρας, επιθυμώντας όπως λέει και ο ίδιος ο Κόσι «ο αναγνώστης να δει την «αναπηρία» αυτών των ψυχών». Το κόμικ του κλείνει με μια σκηνή που εκτυλίσσεται στο μνημείο της γενοκτονίας των Αρμενίων στο Γερεβάν που για τον Κόσι συμβολίζει την αναγέννηση και την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον… για μια ειρήνη. 

Λίγα λόγια για τον καλλιτέχνη

Ο Πάολο Κόσι γεννήθηκε στο Πορντενόνε το 1980. Μαθήτευσε την τέχνη των κόμικ δίπλα στους δασκάλους Davide Toffolo, Giorgio Cavazzano και Romeo Toffanetti. Το 2002 κέρδισε το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού Jacovitti και χαρή σε αυτό γίνεται δεκτός με υποτροφία στη σχολή κόμικ του Μιλάνο. Την ίδια χρονιά δημοσιεύεται και το πρώτο του κόμικ με τίτλο «Κορόνα, ο άνθρωπος του δάσους» (Corona - L'Uomo del Bosco di Erto). Το πιο επιτυχημένο του κόμικ ως τώρα είναι «Η Μεγάλη Συμφορά» που έχει μεταφραστεί σε πάνω από 5 γλώσσες μεταξύ αυτών και η ελληνική. Επίσης έχει φιλοτεχνήσει άλλο ένα κόμικ με αρμένικη θεματολογία με τίτλο «Αραράτ – Το βουνό του μυστηρίου». Είναι μόνιμος συνεργάτης του περιοδικού ALP όπου δημοσιεύει κόμικ στριπάκια σε σενάρια του Andrea Gobetti. Ζει και εργάζεται στην καταπράσινη περιοχή της Βαλτσελίνα, στο Φρίουλι.

Δευτέρα, 14 Φεβρουαρίου 2011

Ο ΑΡΜΕΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
Ο ΑΡΜΕΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
 (2010)


Μια πρωτότυπη δίγλωση εργασία (ελληνικά-αρμενικά) που καταγράφει το σύνολο των αρμενικών περιοδικών εκδόσεων που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα από το 1890 μέχρι σήμερα και συνοδεύεται από έγχρωμο φωτογραφικό υλικό. Η μελέτη αυτή δεν προσφέρει μόνο τίτλους εφημερίδων και περιοδικών και ονόματα εκδοτών και συντακτών. Επίσης, αναφέρεται με συντομία στις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδόθηκαν τα σημαντικότερα από τα έντυπα αυτά. Η θεώρηση του συγγραφέα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, επειδή όλες σχεδόν οι αρμενικές εφημερίδες που εκδόθηκαν στην Ελλάδα περιέχουν στοιχεία για τη θρησκευτική ζωή του αρμενικού στοιχείου της χώρας μας, για την κατά περιόδους οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική του κατάσταση, αλλά και για τις πολιτικές αντιπαραθέσεις και γενικά τις ιδεολογικές διεργασίες που σημειώθηκαν και εξακολουθούν να σημειώνονται στις αρμενικές παροικίες, από τη Θράκη ως την Κρήτη. Περιέχουν επίσης και αρκετές πληροφορίες για τον ελληνικό κοινωνικό και πολιτικό περίγυρο ή για τον τρόπο που αυτός υποδεχόταν και ενσωμάτωνε τον αρμενικό μικρόκοσμο.

ΓΙΑ ΣΕΝΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ ΧΤΥΠΑ

Κεμάλ Γιαλτσίν
 ΓΙΑ ΣΕΝΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ ΧΤΥΠΑ 
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν 
(2010)



Μπορεί ο αγνός έρωτας να αποτελέσει το κίνητρο της συγγραφής ενός συναρπαστικού βιβλίου; Μπορεί ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο στη Γερμανία για τους δασκάλους της τουρκικής γλώσσας να αποτελέσει το έναυσμα ενός συγκλονιστικού οδοιπορικού στην Ανατολία και ταυτόχρονα ενός σπαρακτικού αφηγήματος για τα παθήματα και τον αφανισμό του αρμενικού λαού; Έπρεπε να περάσουν ογδόντα χρόνια για να ρίξει φως ένας Τούρκος συγγραφέας πάνω στα γεγονότα της Αρμενικής Γενοκτονίας. Με τεκμηριωμένα στοιχεία και μέσα από τις μαρτυρικές καταθέσεις αυτών που έζησαν αυτά τα γεγονότα, μαθαίνουμε την ιστορία και τις εμπειρίες των Αρμενίων που διαδραματίστηκαν από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας.
Ο Κεμάλ Γιαλτσίν κατέγραψε τη συγκλονιστική ιστορία των σημερινών Αρμενίων στην Τουρκία. Διαπιστώνοντας την άγνοιά του για τους Αρμένιους συμπολίτες του, ξεκίνησε ένα ταξίδι για να τους ανακαλύψει. Επισκέφθηκε ιστορικούς χώρους στην ανατολική Τουρκία και την Κωνσταντινούπολη και μίλησε με απλούς Τούρκους και Αρμενίους για να καταλάβει τι σημαίνει να είσαι Αρμένιος στη σημερινή Τουρκία. Αλλά αυτό που διαπίστωσε τον λύπησε αφάνταστα. Αντιλήφθηκε ότι οι Τουρκο-αρμένιοι ζούσαν με το φόβο εξ αιτίας της προκατάληψης που υπήρχε εναντίον τους. Ζώντας τις συνέπειες της γενοκτονίας του 1915, χιλιάδες Τουρκο-αρμένιοι επέζησαν ως κρυπτο-χριστιανοί μόνο και μόνο επειδή απέκρυψαν την ταυτότητά τους. Όλα αυτά είχαν ολέθριες συνέπειες στην οικογενειακή τους ζωή και στις κοινωνικές τους σχέσεις. Πολλοί απ’ αυτούς αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν αναζητώντας ασφάλεια σε ξένες χώρες.
Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Αρμένιοι, όπως κι άλλοι μη-μουσουλμάνοι πολίτες στην Τουρκία, που αδυνατούσαν να πληρώσουν τα υπέρογκα ποσά του Φόρου Περιουσίας που τους είχε επιβληθεί, ξεριζώθηκαν και διώχθηκαν από τις αρχές. Πολλοί στρατολογήθηκαν στα τάγματα εργασίας, ενώ άλλοι εστάλησαν στα στρατόπεδα εργασίας ως κατάδικοι. Μια δεκαετία αργότερα, στα Σεπτεμβριανά του 1955 σε βάρος της ελληνικής μειονότητας, οι Αρμένιοι πλήρωσαν κι αυτοί το ανάλογο τίμημα όταν έπεσαν θύματα του πογκρόμ που είχε εμπνευστεί και οργανώσει το κράτος στην Κωνσταντινούπολη. Ακόμη και σήμερα, εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται στην καθημερινή τους ζωή με προκατάληψη από το επίσημο κράτος. Ωστόσο, καθώς ο Γιαλτσίν ανακαλύπτει τον πόνο και τα βάσανα των Αρμενίων, εκφράζει τη συμπόνια του γι’ αυτούς. Η ανθρωπιά του, ως έντιμου Τούρκου ξεχωρίζει. Ένα επίκαιρο βιβλίο, καθώς ολοένα και περισσότεροι Τούρκοι έρχονται αντιμέτωποι με το παρελθόν τους κατά τρόπο διαφωτιστικό.

Τρίτη, 23 Μαρτίου 2010

Η ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΩΝ



Η ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΩΝ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(2008)


Οι Αρμένιοι συνέβαλαν ουσιαστικά στην ανάπτυξη όλων των τεχνών και των επαγγελμάτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτό οφειλόταν κατά μεγάλο μέρος, στην πολιτική και κοινωνική τους κατάσταση αφού αποτελούσαν, όπως κι άλλοι λαοί, μειονότητα στην αυτοκρατορία.
Από την επίσημη εφεύρεση της φωτογραφίας το 1839 και μετά, οι Αρμένιοι φωτογράφοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και άνθηση της φωτογραφικής τέχνης σ’ ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, από την Κωνσταντινούπολη μέχρι το Κάιρο, από τη Βηρυτό ως την Τεχεράνη. Οι φωτογραφίες που απαθανάτισαν, συνιστούν ένα αρχείο μεγάλης ιστορικής αξίας και απεικονίζουν ένα πραγματικό χρονικό της ανατολίτικης κοινωνίας το 19ο αιώνα. Οι Αρμένιοι φωτογράφοι υφαίνουν έναν εκπληκτικό ιστό σ’ όλη την ανατολική πλευρά της Μεσογείου.
Το φωτογραφικό λεύκωμα Η Ανατολή των Αρμενίων φωτογράφων στην πραγματικότητα είναι μια έκθεση που σχεδίασε και υλοποίησε το Ινστιτούτο του Αραβικού Κόσμου στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Έτους Αρμενίας στη Γαλλία «Αρμενία φίλη μου» το έτος 2007. Παρουσιάζει το έργο μιας δεκάδας από τους πιο γνωστούς Αρμένιους φωτογράφους που έδρασαν στην Κωνσταντινούπολη, Βηρυτό, Δαμασκό, Παλαιστίνη και Κάιρο.
Σ’ αυτήν τη φωτογραφική παραγωγή που εκτείνεται από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και κορυφώνεται στο Κάιρο γύρω στο 1950, χρωστάμε το ομορφότερο χρονικό σε εικόνες μιας Ανατολής που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΡΟΓΙΑΝ



Μπεντρός Ζομπιάν:
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΡΟΓΙΑΝ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(2005)

Όπως αναφέρει ο συγγραφέας στον πρόλογό του: «…Γράφοντας την ιστορία αυτού του ταξιδιού, θέλησα στο μέτρο του δυνατού να γνωρίσω στους αναγνώστες τις εμπειρίες αυτές που έζησα μαζί με τον Ουίλιαμ Σαρογιάν. Πριν από το ταξίδι αυτό, εκτός από κάποια ελάχιστα πράγματα, δεν γνώριζα σχεδόν τίποτα για τα μέρη αυτά. Δεν γνώριζα την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, την Τραπεζούντα, το Ερζερούμ. Δεν γνώριζα επίσης τις διάφορες περιοχές της Ανατολίας, που ήταν πλούσιες σε ιστορία και μνημεία».
Το βιβλίο αυτό εμπλουτίζει με ξεχωριστό υλικό την εποποιία του ανθρώπου στην προσπάθειά του να επαναλάβει το εγχείρημα του Οδυσσέα. Η επιστροφή στην πατρώα γη ταυτίζεται και στην περίπτωση του Σαρογιάν με το στόχο της επανασύνδεσης και της συνέχειας της ιστορίας, μιας ιστορίας που διακόπηκε βίαια λόγω εξωτερικών παρεμβάσεων.
Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του βιβλίου αποτέλεσε η διακαής επιθυμία του διάσημου Αμερικανοαρμένιου συγγραφέα Ουίλιαμ Σαρογιάν, να επισκεφθεί το Μπιτλίς, την πόλη καταγωγής του ή ό,τι απέμεινε απ’ αυτήν μετά τη Γενοκτονία. Η επιθυμία του αυτή θα πραγματοποιηθεί το 1964, δηλαδή μετά από 56 χρόνια. Συνοδός, χρονικογράφος, γραμματέας και φίλος σ’ αυτό το ταξίδι του Σαρογιάν υπήρξε ο δημοσιογράφος της αρμενικής εγημερίδας «Μαρμαρά» της Κωνσταντινούπολης, Μπεντρός Ζομπιάν, ο συγγραφέας του έργου.
Ο Ζομπιάν θα αναλάβει το ρόλο του «μεταδότη» των σκέψεων του Σαρογιάν και θα κατορθώσει να αποτυπώσει στο βιβλίο αυτό, με τρόπο ζωντανό και γλαφυρό, τις εντυπώσεις από το κοινό τους ταξίδι, ένα ταξίδι προσκύνημα, σε τόπους με ανυπολόγιστο ιστορικό βάρος και μνήμες. Οι «θησαυροί» αυτοί της ιστορίας που θα συναντήσουν οι δύο συνταξιδιώτες στο οδοιπορικό τους, θα έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για τους ίδιους – μιας και αποτελούν τον τόπο καταγωγής τους ως Αρμενίων – όσο και για όλους εμάς, εφόσον η ιστορία των Ελλήνων ταυτίζεται, από την αρχαιότητα ως τη σύγχρονη εποχή, άμεσα με την Ανατολία.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΚΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ



Βαχάκν Νταντριάν:
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΚΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(2002)

Έγκλημα και τιμωρία. Οι κοινωνίες των ανθρώπων, από τη σύστασή τους ως σήμερα, διέπονται από αυτήν την αρχή. Αυτό, άλλωστε, απεικονίζεται και στις φιλολογίες τους ανά τους αιώνες λαμβάνοντας κάθε φορά διαφορετική μορφή. Ωστόσο, πριν την τιμωρία είναι απαραίτητη η απόδειξη διάπραξης του εγκλήματος, καθώς και το μερίδιο και η έκταση ευθύνης όσων ενέχονται σε αυτό.
Αυτό ακριβώς το στοιχείο είναι που διαφοροποιεί το βιβλίο αυτό από την πλούσια, κατά τα άλλα, φιλολογία γύρω από την Γενοκτονία των Αρμενίων, που στην πλειοψηφία της, θεωρώντας αυταπόδεικτο το γεγονός επικεντρώνεται, κυρίως, στην ηθική πλευρά του ζητήματος.
Όντας έργο ζωής, αποτέλεσμα δεκαετιών μόχθου και αναζήτησης, που απαίτησε πολυάριθμα ταξίδια στην Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Βόρεια Αμερική, ο Νταντριάν αποδεικνύει, χωρίς καμία αμφισβήτηση, τη διάπραξη της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το οθωμανικό κράτος κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και τη συμμετοχή και συνενοχή των Μεγάλων Δυνάμεων και κυρίως της Γερμανίας.
Εχθρός της ιδεολογικοποίησης της ιστορίας και άξιος του ονόματός του ιστορικός, ο Νταντριάν, προσεγγίζει το θέμα, αυστηρά μέσα από τα στρατιωτικά και διπλωματικά αρχεία, καθώς και από πλήθος αναφορές και μαρτυρίες, αποδεικνύοντας περίτρανα, την ενοχή της Τουρκίας και των συνεργατών της.

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΕΝΙΟΥΣ *



Φίλιπ Μάρσντεν:
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΑΡΜΕΝΙΟΥΣ
σε Βαλκάνια, Μέση Ανατολή και Καύκασο*
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(1999)

Ο Άγγλος ταξιδιωτικός συγγραφέας Φίλιπ Μάρσντεν στα τέλη της δεκαετίας του ’80 περιπλανώμενος στους λόφους της Ανατολικής Τουρκίας βρίσκει τυχαία ένα ανθρώπινο οστό, ανάμεσα σε σωρούς ερειπίων. Ένας ντόπιος βοσκός με νοήματα του εξηγεί πως πρόκεται για Ερμενί, Αρμενίους, ενώ ένα χρόνο αργότερα στη Συρία, ένας γερο-Αρμένιος δικηγόρος του μιλάει για τις σφαγές των Αρμενίων το 1915-16 από τους Τούρκους.
Το ενδιαφέρον του για τους Αρμενίους μετατρέπεται σε επίμονη αναζήτηση, σε έμμονη ιδέα, πράγμα που τον οδηγεί στην απόφαση πραγματοποίησης ενός ασυνήθιστου και συναρπαστικού ταξιδιού με μόνα εφόδια λίγα χρήματα στην τσέπη, ένα σακίδιο στον ώμο κι ένα ζευγάρι χοντρές μπότες για πεζοπορία. Διασχίζει τα σύνορα δεκαεπτά χωρών της Μ. Ανατολής και της Α. Ευρώπης ψάχνοντας τις διασκορπισμένες κοινότητες του αρμενικού λαού, ενός λαού που πεισματικά επιβιώνει ύστερα από ένα ολοκαύτωμα, ενός λαού από τους πιο ιδιόμορφους και αινιγματικούς στην ιστορία. Αναζητεί το λαμπρό παρελθόν τους και τον ξεχωριστό πολιτισμό τους και συναντάει την απέραντη φιλοξενία τους, την εκπληκτική αντοχή τους, το δημιουργικό και καινοτόμο πνεύμα τους, που αποτελεί συστατικό στοιχείο της ύπαρξής τους, και που βαθιά επηρέασε τους γειτονικούς λαούς.
Η ευρυμάθεια του συγγραφέα, το ανήσυχο πνεύμα του, το λεπτό του χιούμορ, ο πλούτος των ιστορικών και γεωγραφικών του πληροφοριών, μετατρέπουν το οδοιπορικό αυτό, από ένα απλό αφήγημα, σ’ ένα συναρπαστικό, σύγχρονο και επίκαιρο ανάγνωσμα.
Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από τον καθένα μας, όχι επειδή απέσπασε τα εγκώμια του διεθνούς Τύπου, αλλά – κυρίως – γιατί, όπως παρατηρεί ο Noel Malcolm στην «Sunday Telegraph», «…είναι ένα βιβλίο υπέροχα γραμμένο, με αρκετά γεγονότα και σχόλια που μας μεταφέρει τα απρόβλεπτα ενός πραγματικού ταξιδιού».

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ



Αναΐντ Τερ Μινασιάν
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(1997)

Το 1918, μετά από έξι αιώνες ξένης κατοχής, δημιουργείται η μικρή Δημοκρατία της Αρμενίας. Με νωπές τις μνήμες της Γενοκτονίας του 1915 και ύστερα από έναν καταστροφικό Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τίθενται οι βάσεις αυτού του εφήμερου αρμενικού κράτους μέσα στο χάος και την πείνα. Η προσπάθεια διαφύλαξης της ανεξαρτησίας, παρά τις εγγυήσεις των Συμμάχων απαιτεί τεράστιες θυσίες ενώ η μη εφαρμογή της Συνθήκης των Σεβρών καθιστά την ύπαρξή του επισφαλή.
Όντας παίγνιο της διεθνούς πολιτικής και βρισκόμενη στο σταυροδρόμι δύο μεγάλων κινημάτων, του κεμαλισμού από τη μια και του μπολσεβικισμού από την άλλη, μοιραία υποκύπτει. Η ζωή της δεν διαρκεί παρά μόνο τριάντα μήνες.
Η ιστορικός Αναΐντ Τερ Μινασιάν επιλέγει ως σημείο συστηματικής ανάλυσης την περίοδο μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Περίοδο μέγιστης δοκιμασίας για το αρμενικό έθνος, αλλά και περίοδο κλειδί για όσα στη συνέχεια επακολούθησαν.
Η Μινασιάν επιμένει στο ρόλο του έθνους της ως ιστορικού υποκειμένου γι’ αυτό και καταγράφει την ιστορία του. Αυτή η «προτίμησή» της στο παρελθόν εξηγείται από την πεποίθησή της ότι οι λαοί που χάνουν την ιστορική τους μνήμη δεν είναι σε θέση να χαράξουν μιαν εθνική στρατηγική στο παρόν και πολύ περισσότερο στο μέλλον.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΕΜΕΣΙΣ



Ζακ Ντεροζύ:
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΝΕΜΕΣΙΣ
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(1995)

Αυτό που ονομάζουμε στ’ αγγλικά πολιτικό θρίλερ, είναι ένα είδος που οι Βρετανοί καλλιέργησαν θαυμάσια με κορυφαίους δημιουργούς. Στη Γαλλία αυτό είναι συνώνυμο του Ζακ Ντεροζύ.
Σε επίπεδο ιστορικό η «Νέμεσις» είναι ίσως η πιο ασυνήθιστη καταδίωξη ανθρώπου του αιώνα. Είναι επίσης η λιγότερο γνωστή, υπό την έννοια ότι οι οργανωτές της κράτησαν πεισματική σιωπή μέχρι το θάνατό τους.
Η καταδίωξη αυτή σε τρεις ηπείρους, αποφασίστηκε στο Ερεβάν της ανεξάρτητης Αρμενίας και στην κατεχόμενη από τους Συμμάχους Κωνσταντινούπολη, οργανώθηκε στη Βοστώνη, είχε αντίκτυπο στη Γενεύη, πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο, στη Ρώμη, στην Τιφλίδα της Γεωργίας μέχρι και την Κεντρική Ασία.
Στοχεύει, ακολουθώντας την παράδοση της τυραννοκτονίας, να τιμωρήσει τους κυριότερους πολιτικά υπεύθυνους, που καταδικάστηκαν ερήμην σε θάνατο από ένα οθωμανικό δικαστήριο. Οι Ταλαάτ, Εμβέρ, Τζεμάλ, η ηγετική τριανδρία των Νεότουρκων και μερικοί άλλοι που αναφέρονται στη διήγηση, είναι ένοχοι αυτού που ονομάζουμε σήμερα «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».
Η αναφερόμενη εδώ εκδίκηση είναι μια πράξη στοιχειώδους δικαιοσύνης όμοιας με την εκτέλεση των υψηλών αξιωματούχων ναζί μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και μάλιστα, εδώ πρόκειται όχι για ανώτερα στελέχη ενός καθεστώτος υπαίτιου για τη γενοκτονία του αρμενικού λαού, αλλά για τους ίδιους τους ηγέτες που δεν μπορούν να κρυφτούν πίσω από διαταγές που έλαβαν, διότι αυτοί οι ίδιοι συνέλαβαν το σχέδιο και εκτέλεσαν το έγκλημα.
Εδώ και μερικά χρόνια πολλά ιστορικά βιβλία και μελέτες ξαναφέρνουν στη μνήμη αυτά τα γεγονότα, που στα εγχειρίδια δεν καταλάμβαναν ούτε καν μια σημείωση στο κάτω μέρος της σελίδας. Χάρις στο ταλέντο του Ντεροζύ, η διήγηση αυτή, αποτελεί στο εξής μέρος, κατά τρόπο αξέχαστο, της νεότερης ιστορίας.

ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ - Ο Τιμωρός



Αρσαβίρ Σιρακιάν
ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ
Ο Τιμωρός
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(1990)

Ήταν μικρόσωμος, σιωπηλός, διακριτικός και εφευρετικός. Περνούσε παντού απαρατήρητος και συνάμα διέθετε τις ικανότητες του γεννημένου αρχηγού. Ήταν ο ιδανικός τύπος του τιμωρού, καθώς, πάνω απ’ όλα, διατηρούσε άσβεστο το μίσος στην ψυχή του ενάντια σε αυτούς που αφάνισαν το λαό του.
Ήρωας του βιβλίου αυτού είναι ο ίδιος ο Αρσαβίρ Σιρακιάν ο αφοσιωμένος στο σκοπό του εκδικητής του αρμενικού λαού. Κατάπληκτος ο αναγνώστης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα το χρονικό του σχεδιασμού και της εκτέλεσης του πιο παράτολμου σχεδίου τιμωρίας που έγινε ποτέ. Το κυνήγι που μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εξαπέλυσαν οι Εβραίοι κατά των ναζί, υπολείπεται αυτής της συγκλονιστικής καταδίωξης των πρωταίτιων της Γενοκτονίας, που πραγματοποίησαν οι Αρμένιοι εκδικητές σε τρεις ηπείρους και που στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία, αφού οι τυραννοκτόνοι εκτέλεσαν με κεραυνοβόλα χτυπήματα το ένα μετά το άλλο, όλα τα βασικά στελέχη της νεοτουρκικής ηγεσίας.
Ο Αρσαβίρ Σιρακιάν θεωρείται δίκαια ισάξιος του Σογομών Τεχλιριάν, εκτελεστή του εγκεφάλου του σχεδίου εξολόθρευσης των Αρμενίων, Ταλαάτ Πασά, τις περιπέτειες του οποίου, όπως και όλης της ομάδας εκδικητών, περιγράφει γλαφυρά στο συναρπαστικό βιβλίο του Επιχείρηση Νέμεσις ο Ζακ Ντεροζύ.

Η ΑΡΜΕΝΙΑ *


Ζαν Πιέρ Αλέμ:
Η ΑΡΜΕΝΙΑ*
Μετάφραση: Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν
(1973)


Δεν υπάρχει στον κόσμο λαός που, όσον αφορά τη μοίρα του και τη σημερινή του κατάσταση, να μπορεί να συγκριθεί με τους Αρμενίους. Και η μια και η άλλη είναι γεμάτες παραδοξότητες.
Τριάμισι εκατομμύρια Αρμένιοι, οι μισοί περίπου, ζουν στα εδάφη όπου, εδώ και τρεις χιλιετηρίδες, πρωτοεμφανίστηκε το Έθνος. Οι υπόλοιποι απαρτίζουν την αρμενική διασπορά και βρίσκονται διασκορπισμένοι σ’ ολόκληρο τον κόσμο, με τις πιο συμπαγείς ομάδες της εγκατεστημένες στη Ρωσία, τη Γαλλία, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή, το Ιράν, την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ν. Αμερική.
Για να υπερασπίσουν και ν’ ανακτήσουν την ελευθερία τους, οι Αρμένιοι διεξήγαγαν, σ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους, σκληρούς αγώνες, που μερικές φορές προκάλεσαν φοβερές σφαγές και συμφορές παρόμοιες με τις οποίες κανένας άλλος λαός δεν έχει γνωρίσει. Η ιστορία τους αποτελεί μια αδιάκοπη σειρά από μάχες. Έχει περισσότερους μάρτυρες από κάθε άλλο λαό, αλλά κι επιστήμονες και καλλιτέχνες. Το μαρτυρούν η λογοτεχνία, η μουσική και κυρίως η θαυμάσια αρμενική αρχιτεκτονική.

ΑΡΜΕΝΙΑ - Αναδρομή στην Ιστορία του Αρμενικού Έθνους


Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν:
ΑΡΜΕΝΙΑ
Αναδρομή στην Ιστορία του Αρμενικού Έθνους
(2003)

Το βιβλίο εξιστορεί την μακραίωνη ιστορία των Αρμενίων, του πρώτου χριστιανικού έθνους της Ανατολής και των διώξεων που υπέστη από τους Οθωμανούς στις αρχές του 20ού αιώνα με αποτέλεσμα την απώλεια των ιστορικών του εδαφών, τη δραματική πληθυσμιακή μείωση και τη διασπορά του στις πέντε ηπείρους.
Πρόκειται για μιαν επιτομή της ιστορίας του Αρμενικού Έθνους η οποία εστιάζει το ενδιαφέρον της στα μετά τη Γενοκτονία χρόνια, καταγράφοντας τις σημαντικότερες εξελίξεις και αλλαγές που σημειώθηκαν στην ελεύθερη Αρμενία και τη διασπορά.
Ένα χρήσιμο εργαλείο για τον μελετητή της αρμενικής ιστορίας και του Αρμενικού Ζητήματος που συμβάλλει ουσιαστικά όχι μόνο στην κατανόηση της πορείας ενός ιστορικού λαού, αλλά και στην ανάδειξη της ηθικής διάστασης της μνήμης, ζήτημα που δεν αφορά μόνο τους Αρμενίους, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Η ΑΡΜΕΝΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΑ


Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν:
Η ΑΡΜΕΝΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΑ
(1989)

Την αξία και την πολλαπλότητα της φωνής των γραμματοσήμων και πολύ περισσότερο τη δυνατότητα να πλησιάσουμε την Αρμενία στα διαχρονικά χαρακτηριστικά και τη σύγχρονη παρουσία της μας δίνουν τα γραμματόσημα που παρουσιάζονται σ’ αυτό το λεύκωμα. Βλέπουμε και μαθαίνουμε την Αρμενία και την ιστορία της όπως την βλέπουν οι ίδιοι οι Αρμένιοι αλλά και οι καλλιτέχνες άλλων λαών σε γραμματόσημά τους.
Το κείμενο παρακολουθεί τις εικόνες των γραμματοσήμων και έτσι η εικαστική μαρτυρία πλουτίζεται και από τη λεκτική αναφορά, τις κάθε είδους πληροφορίες που μας παρέχονται, ώστε να ολοκληρώνεται η γνωριμία μας με τον κόσμο και την προσφορά της Αρμενίας στον πολιτισμό.
Η χρησιμοποίηση των γραμματοσήμων ως πηγής ιστορικής και πολιτιστικής πληροφόρησης για να γνωρίσουμε την Αρμενία είναι αναμφίβολα μια πρωτότυπη επιλογή. Το βιβλίο δεν στοχεύει μόνο στην ευαισθητοποίηση του ειδικευμένου συλλέκτη για μια θεματική συλλογή, αλλά και σ’ αυτήν του απλού αναγνώστη που έχει τη δυνατότητα μέσω του φιλοτελισμού να γνωρίσει την ιστορία και τον πολιτισμό της πολύπαθης αυτής χώρας.

Η ΑΡΜΕΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΜΕΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ *


Οχανές-Σαρκίς Αγαμπατιάν:
Η ΑΡΜΕΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΡΜΕΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ*
(1975, β΄ έκδοση 1988)

Η ιστορία των Αρμενίων, του χριστιανικού και πολιτισμένου αυτού λαού, είναι μια τραγωδία, μια συνεχής τραγωδία. Σ’ αυτούς μπόρεσε να ξεσπάσει περισσότερο η απύθμενη βαρβαρότητα των Τούρκων ρατσιστών, με τα ακατανόμαστα όργια της θηριωδίας τους. Κι αυτούς πρώτους άφησε ακάλυπτους, με την αναιδή υποκρισία της, η διεθνής αδιαφορία.
Η συγκλονιστική ιστορία του κατατρεγμένου αυτού λαού αναφέρεται σ’ αυτό το έργο, που δεν είναι μόνο ένα ιστορικό βιβλίο, αλλά και μια Μαύρη Βίβλος. Περιγράφει παραστατικά με γλώσσα απλή και ύφος συναρπαστικό, όλα τα στάδια της αρμενικής ιστορίας, από τα πανάρχαια χρόνια ως τις μέρες μας και αναλύει με μια σειρά ντοκουμέντων το περιεχόμενο και τη σημασία του Αρμενικού Ζητήματος.
Το βιβλίο αυτό αναδεικνύει πολλά και ουσιώδη. Φωτίζει τις βασικές πτυχές του τουρκικού ρατσισμού. Διαλύει τον μύθο της τουρκικής ανοχής προς τους άλλους λαούς παρουσιάζοντάς την με το πραγματικό της πρόσωπο. Αποκαλύπτει το ιδεολογικό υπόβαθρο της Γενοκτονίας και μας φέρνει μπροστά σε μεθόδους σατανικές, ναζιστικές, απόλυτες. Σκέφτεται κανείς: Πόσο παλιά και πόσο ίδια είναι όλα. Πόσο οι Μεγάλες Δυνάμεις παίζουν το ίδιο παιχνίδι ακόμη και σήμερα σε βάρος μικρών λαών.